Ograniczenia tonażowe w transporcie drogowym – rodzaje i znaczenie

Czym są ograniczenia tonażowe i dlaczego są wprowadzane?

Ograniczenia tonażowe to przepisy określające maksymalną dopuszczalną masę pojazdów poruszających się po danej drodze. Wprowadza się je w celu:

• ochrony infrastruktury – przeciążone pojazdy niszczą nawierzchnię i mosty,
• zwiększenia bezpieczeństwa – cięższe pojazdy trudniej zatrzymać,
• redukcji hałasu i emisji spalin – szczególnie w centrach miast.

Rodzaje ograniczeń tonażowych

Ograniczenia tonażowe mogą przybierać różne formy – od całkowitych zakazów wjazdu dla pojazdów ciężkich, po szczegółowe regulacje dotyczące nacisku osi na nawierzchnię. Ich zakres zależy od stanu technicznego dróg, lokalizacji oraz celu, jaki ma zostać osiągnięty (np. wspomniane zmniejszenie hałasu czy ochrona dróg).

Zakazy w ruchu drogowym

Zakazy tonażowe mogą obejmować całe kategorie pojazdów ciężarowych i obowiązywać w określonych godzinach lub na stałe. Dlaczego czasowo? Najczęściej wynika to z potrzeby ograniczenia uciążliwości transportu w godzinach szczytu lub w porze nocnej, gdy hałas i emisja spalin są szczególnie niepożądane w obszarach mieszkalnych. W centrach miast stosuje się je również w okresach zwiększonego natężenia ruchu, aby poprawić płynność komunikacji.

Takie zakazy oznaczane są znakiem B-18, który wskazuje maksymalną dopuszczalną masę całkowitą pojazdu (np. „10 t”).

Ograniczenia dla konkretnych dróg

Nie wszystkie drogi w Polsce mają jednakową nośność, dlatego przepisy różnicują limity w zależności od kategorii. 

• Na drogach krajowych zwykle obowiązują ogólne normy (np. 11,5 t nacisku na oś);
• Na drogach wojewódzkich, powiatowych czy gminnych wprowadzane są dodatkowe ograniczenia – często 8–10 t;
• W przypadku dróg lokalnych zdarzają się ograniczenia nawet do 3,5 t. 

Powodem jest stan techniczny nawierzchni, konstrukcja mostów oraz bezpieczeństwo mieszkańców. Informacje o takich ograniczeniach są umieszczane na znakach B‑18 lub w lokalnych uchwałach. Przewoźnicy powinni uwzględniać te limity już na etapie planowania trasy, aby uniknąć konieczności objazdów i dodatkowych kosztów.
 

Ograniczenia nacisku osi

Oprócz masy całkowitej pojazdu przepisy regulują również dopuszczalny nacisk osi na nawierzchnię. W Polsce standard wynosi 11,5 t na pojedynczą oś napędową, ale na drogach niższej kategorii może być ograniczony do 8 t lub mniej. Przekroczenie tych wartości grozi poważnym uszkodzeniem nawierzchni, dlatego kontrole nacisku osi są częste i rygorystyczne. W przypadku stwierdzenia naruszenia kierowca może otrzymać wysoki mandat, a pojazd zostaje zatrzymany do czasu przeładunku. W transporcie międzynarodowym warto pamiętać, że w niektórych krajach UE limity nacisku osi są niższe niż w Polsce, co wymaga dokładnego sprawdzenia przepisów przed wjazdem.

Ograniczenia tonażowe w polskich miastach

W dużych miastach ograniczenie tonażu często wynika z lokalnej organizacji ruchu: zakazy mogą obowiązywać czasowo (np. w godzinach szczytu) albo dotyczyć konkretnych ulic z wprowadzonym ograniczeniem tonażowym. W praktyce oznacza to, że wjazd pojazdu ciężarowego bywa możliwy po spełnieniu dodatkowych warunków (np. identyfikator/zezwolenie) — ale zasady różnią się w zależności od miasta. Przykładowo:

Ograniczenia tonażowe w Warszawie

W Warszawie funkcjonuje ograniczenie dla pojazdów o dmc powyżej 16 t w określonych godzinach (7:00–10:00 oraz 16:00–20:00). Aby legalnie poruszać się po mieście w czasie obowiązywania zakazu, potrzebny jest identyfikator C-16 (dotyczy ograniczenia godzinowego).

Ograniczenia tonażowe w Krakowie

W Krakowie nie ma jednego, „miejskiego” progu tonażowego opisanego wprost jak w Warszawie. Zamiast tego miasto przewiduje procedurę uzyskania zgody na wjazd na drogę/drogi z ograniczeniem tonażu (dla dróg będących w zarządzie ZDMK) — czyli zezwolenie dotyczy konkretnych odcinków, na których ustawiono ograniczenie.

Ograniczenia tonażowe we Wrocławiu

We Wrocławiu obowiązują zasady wjazdu dla pojazdów ciężarowych powyżej 18 t dmc. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest uzyskanie zezwolenia (m.in. dla wjazdu poza wyznaczonymi godzinami), zgodnie z miejską procedurą.

Wskazówka praktyczna: przed wjazdem do miasta warto sprawdzic nie tylko ogólne zasady lokalne, ale też oznaczenia na trasie (najczęściej znaki B-18 – ograniczenie tonażu lub B-5 – zakaz wjazdu dla ciężarówek). W razie konieczności dojazdu do punktu w strefie z ograniczeniami, należy się upewnić z wyprzedzeniem, czy wymagany jest identyfikator/zezwolenie i jak wygląda procedura w danym urzędzie.

Jakie ograniczenia tonażowe obowiązują w Europie?

W Europie limity mogą się różnić w zależności od kraju:

• Niemcy – maks. 40 t dla zestawów, 11,5 t na oś,
• Francja – od 2025 r. do 44 t dla pojazdów Euro 6 lub elektrycznych,
• Wielka Brytania – maks. 44 t dla zestawów, zróżnicowane limity dla rigid trucks (ciężarówki o sztywnej zabudowie, solówki) i articulated trucks (zestawy z ciągnikiem siodłowym i naczepą).

Dlatego ważne jest, aby zarówno planiści transportu, jak i kierowcy w transporcie międzynarodowym znali przepisy w krajach, przez które prowadzą ich trasy.

Planujesz transport krajowy lub międzynarodowy? W TIMOCOM Road Freight Marketplace szybko znajdziesz dopasowane ładunki i wolne przestrzenie ładunkowe oraz skontaktujesz się z kontrahentami w jednym miejscu.

Sprawdź Giełdę Transportową TIMOCOM

Kary za naruszenie ograniczenia tonażowego

Złamanie przepisów dotyczących masy całkowitej pojazdu lub nacisku osi wiąże się z poważnymi konsekwencjami – zarówno finansowymi, jak i operacyjnymi. Kontrola może zakończyć się nie tylko mandatem, ale również zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego i zakazem dalszej jazdy do czasu przeładunku.

Polska - kary za naruszenie ograniczeń tonażowych

Kary administracyjne za przekroczenie nacisku osi (art. 41d ustawy o drogach publicznych):

• do 10% – 3 000 zł,

• >10% do 20% – 6 000 zł,

• >20% – 10 000 zł.

W przypadku przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia stawki mogą sięgnąć nawet 20 000 zł.

Zatrzymanie dowodu rejestracyjnego – organ kontrolny może zatrzymać dokument i wydać pokwitowanie na maksymalnie 7 dni. Zwrot następuje po usunięciu przyczyny (art. 132 PoRD).

Zakaz dalszej jazdy – pojazd pozostaje unieruchomiony do czasu przeładunku. Koszty przeładunku co do zasady ponosi podmiot odpowiedzialny za czynności ładunkowe (najczęściej nadawca lub odbiorca), chyba że umowa przewozu stanowi inaczej.

Niemcy - kary za naruszenie ograniczeń tonażowych

Wysokość grzywien zależy od stopnia przeciążenia:

• >5% – od 80 € (kierowca) i 140 € (właściciel),

• >20% – nawet 190 € + punkt w rejestrze (kierowca) i 380 € (właściciel),

• >30% – do 425 €.

Dodatkowo możliwy jest zakaz dalszej jazdy do czasu rozformowania ładunku.

Źródło: Bußgeldkatalog LKW Überladung.

Francja - kary za naruszenie ograniczeń tonażowych

Mandat za przeciążenie:

• do 20% ponad DMC – 135 € za każde rozpoczęte 0,5 tony ponad limit

• powyżej 20% – grzywna do 1 500 € (do 3 000 € przy recydywie).

Policja może unieruchomić pojazd już przy przekroczeniu o 5%.

Źródło: Code de la route – Ornikar.

Wielka Brytania - kary za naruszenie ograniczeń tonażowych

Graduated Fixed Penalties (DVSA):

• do 10% – £100,

• 10–15% – £200,

• ≥15% – £300.

Przy dużych naruszeniach sprawa może trafić do sądu, gdzie grzywna nie ma górnego limitu. Zakaz dalszej jazdy obowiązuje do czasu przeładunku.

Źródło: DVSA roadside checks – GOV.UK.

Tonaż pod kontrolą: mniej ryzyka, więcej pewności

Znajomość ograniczeń tonażowych to nie tylko wymóg prawny – to realna przewaga w codziennej pracy. Każdy błąd w tym obszarze może oznaczać przestój, dodatkowe koszty i utratę zaufania klienta. Dlatego warto wdrożyć procedury kontroli masy pojazdów i korzystać z narzędzi, które ułatwiają planowanie tras zgodnych z przepisami.
TIMOCOM Road Freight Marketplace wspiera przewoźników i spedytorów w szybkim dopasowaniu zleceń do możliwości taboru, co pozwala uniknąć ryzyka kar i zoptymalizować operacje. W branży, gdzie liczą się precyzja, bezpieczeństwo i terminowość, takie rozwiązania przekładają się na konkretne korzyści.