Przejście na system e-ATA od 1 czerwca 2026 r. – co zmienia się w odprawie czasowej towarów?

Karnet ATA – co to jest?

Karnet ATA to międzynarodowy dokument celny umożliwiający czasowy wywóz towarów bez konieczności opłacania cła i podatków importowych w kraju docelowym. Dokument działa na podstawie Konwencji ATA z 1961 r. oraz Konwencji Stambulskiej z 1990 r.

Rozwiązanie wykorzystywane jest m.in. przy:

🔹przewozie towarów na targi i wystawy,

🔹transporcie próbek handlowych,

🔹czasowym wywozie sprzętu zawodowego,

🔹przewozie sprzętu filmowego, muzycznego i sportowego.

Karnet ATA stosowany jest obecnie w kilkudziesięciu państwach świata i pozwala uprościć procedury celne podczas czasowego przemieszczania towarów.

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Karnet ATA – do czego służy i jak go uzyskać?

Na czym polega przejście na system e-ATA?

Od 1 czerwca 2026 r. część państw przejdzie na pełną elektroniczną obsługę karnetów ATA. Cyfrowy dokument będzie dostępny w aplikacji ATA Carnet App przygotowanej przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC).

Jak to działa? Podczas odprawy użytkownik loguje się do aplikacji i wybiera odpowiedni karnet, następnie generuje kod QR i okazuje go funkcjonariuszowi celnemu. Służby celne odczytują dane bezpośrednio z systemu elektronicznego. Rozwiązanie ma zastąpić papierowe wkładki eksportowe, importowe i tranzytowe stosowane dotychczas w klasycznym karnecie ATA.

Jakie państwa obejmuje pierwszy etap wdrożenia? Pierwsza faza wdrożenia obejmuje 27 państw Unii Europejskiej, Norwegię oraz Szwajcarię. Łącznie system e-ATA od czerwca 2026 r. będzie funkcjonował w 30 państwach i terytoriach celnych. Międzynarodowa Izba Handlowa zapowiada, że kolejne kraje będą dołączać stopniowo do końca 2027 r. Pełna cyfryzacja systemu ATA na świecie planowana jest na 2028 r.

Czy papierowe karnety ATA znikną całkowicie? 

Nie. Papierowe karnety ATA były dotychczas podstawą odpraw czasowych w międzynarodowym obrocie towarowym. Procedura opierała się na wielostronicowym dokumencie zawierającym papierowe wkładki eksportowe, importowe i tranzytowe, które były stemplowane przez służby celne przy każdym przekroczeniu granicy.

W okresie przejściowym, od czerwca 2026 r., będą funkcjonować równolegle dwa modele:

➡️e-ATA w krajach uczestniczących w cyfrowym systemie,

➡️papierowy karnet ATA w państwach, które jeszcze nie wdrożyły rozwiązania elektronicznego.

Dotyczy to m.in. części krajów azjatyckich oraz niektórych państw pozaeuropejskich. Forma dokumentu będzie więc zależeć od kierunku przewozu.

Co zmienia się dla firm transportowych i eksporterów?

Przejście na e-ATA oznacza zmianę nie tylko samej formy dokumentu, ale również sposobu organizacji odpraw czasowych i obiegu dokumentacji w firmach realizujących przewozy międzynarodowe. Cyfrowy model obsługi karnetów może wpłynąć na procesy operacyjne związane z odprawą celną, przygotowaniem transportu oraz komunikacją między eksporterem, przewoźnikiem i administracją celną.

Krótsza obsługa graniczna

Elektroniczna weryfikacja dokumentu przez kod QR ma ograniczyć ręczne sprawdzanie papierowych formularzy i przyspieszyć odprawę.

Stały dostęp do dokumentu

Karnet będzie dostępny w aplikacji mobilnej, bez konieczności przewożenia wielostronicowej dokumentacji papierowej.

Cyfrowy ślad operacji

Każde użycie e-karnetu zostanie zapisane w systemie elektronicznym, co może uprościć kontrolę historii odpraw i rozliczenie procedury czasowego wywozu.

Integracja z administracją celną

System ma współpracować z rozwiązaniami wykorzystywanymi przez administracje celne państw uczestniczących w projekcie. W Polsce wdrożenie wspierają Ministerstwo Finansów oraz Krajowa Izba Gospodarcza.

Jak przygotować się do wdrożenia e-ATA?

Chociaż czasu pozostało niewiele, firmy korzystające z karnetów ATA zdążą jeszcze przygotować się do zmian od 1 czerwca 2026 r. Ważnym elementem na początek jest ustalenie, czy przewóz realizowany będzie wyłącznie między państwami obsługującymi e-ATA, czy nadal wymagana będzie dokumentacja papierowa.

System e-ATA – jak się do niego przygotować?

🔹Sprawdzić, które kierunki transportowe będą obsługiwane cyfrowo,

🔹Zweryfikować procedury celne w organizacji,

🔹Przygotować pracowników do obsługi aplikacji ATA Carnet App,

🔹Upewnić się, że urządzenia mobilne będą mogły być wykorzystywane podczas odpraw,

🔹Monitorować komunikaty administracji celnej i KIG.

Cyfryzacja odpraw celnych przyspiesza

Wdrożenie e-ATA to kolejny etap elektronizacji procedur związanych z handlem międzynarodowym i transportem. W ostatnich latach podobne zmiany objęły m.in. systemy zgłoszeń celnych, dokumenty przewozowe oraz monitoring przewozów. Przejście na elektroniczne karnety ATA może ograniczyć liczbę dokumentów papierowych i uprościć obsługę czasowego wywozu towarów, szczególnie w relacjach europejskich. Okres przejściowy oznacza jednak konieczność równoległej obsługi dokumentacji cyfrowej i tradycyjnej.

Cyfryzacja to już nie wybór, a obowiązek – aby nadążyć za zmieniającą się rzeczywistością i dopasować się do najnowszych wytycznych, zainwestuj w sprawdzone rozwiązania dla transportu drogowego. Dołącz do TIMOCOM Marketplace i zyskaj dostęp do nawet 1.000.000 ofert ładunków i pojazdów, funkcji ułatwiających planowanie i obliczanie tras, monitorowanie przesyłek, redukujących czas operacyjny do minimum, a wszystko z zachowaniem najwyższego poziomu bezpieczeństwa.

Publikuj i znajduj ładunki na Giełdzie Transportowej TIMOCOM

Źródła

ICC – eATA Carnet, Krajowa Izba Gospodarcza, Ministerstwo Finansów / PUESC, podatki.gov.pl — „Stosowanie karnetów ATA”, Konwencja ATA z 1961 r., Konwencja Stambulska z 1990 r. (ICC - International Chamber of Commerce)